Van patiënt naar partner: de kracht van ervaring

12 februari 2026, 12:00

Kompassie noemt zichzelf hét zelfregiecentrum voor mentale gezondheid in Den Haag. Sinds de oprichting in 1998 werkt de organisatie met ervaringsdeskundigen om ondersteuning, een luisterend oor, informatie of advies te bieden bij psychische kwetsbaarheid. Inmiddels is ervaringsdeskundigheid ‘in de mode’. Reden voor een gesprek met oudgediende Miranda Vogel en de relatief nieuwe Balasz Varga.

“Bij Kompassie heb ik pas echt geleerd wat het betekent om psychische problemen te hebben,” zegt Miranda. Ze begon in 2014 als projectmedewerker bij Kompassie en behoort daarmee tot ‘de oude garde’. Inmiddels werkt ze er nog freelance als trainer van de vrijwilligers. Daarvoor werkte ze tien jaar bij een ggz-instelling. “Ik werkte opeens samen met de mensen tegenover wie ik eerder als ‘de professional’ zat. Dat was ontzettend leerzaam.”

Groei met behoud van kernwaarden

Inmiddels is Kompassie gegroeid en zijn er meer vaste trajecten, zoals wachtlijstondersteuning. Maar de kern blijft overeind, ziet Miranda.

“Het draait om samen oplopen, laagdrempelig en vanuit gelijkwaardigheid. Je kunt hier zijn wie je bent, en je mag fouten maken.”

Balasz knikt. Hij is sinds anderhalf jaar vrijwilliger, volgt een opleiding tot ervaringsdeskundige Zorg en Welzijn en begeleidt zelf vrijwilligers als stagiair. Bij Kompassie snijdt het mes aan twee kanten: ervaringsdeskundigen worden vrijwilliger en helpen zo cliënten, maar ook voor henzelf is het een helend traject.

Van probleem naar oplossing

Balasz vertelt: “Bij Kompassie voelde ik voor het eerst dat ik iets waard was en iets kon bijdragen.” Zijn eigen ervaringen met mentale problemen leidden hem naar een gesloten instelling, waar hij merkte hoe waardevol gesprekken met medebewoners waren. Zo kwam vrijwilligerswerk en Kompassie op zijn pad.

Van praktische ondersteuning op het steunpunt rolde hij door naar één-op-één gesprekken bij trajectondersteuning. Dat gaf hem veel voldoening:

“Ik voelde me lange tijd een probleem. Nu voel ik dat ik ook een stukje van de oplossing kan zijn voor iemand anders.”

De kracht van ervaring

Miranda zag vaak het effect van een ervaringsdeskundige tijdens intakes: “Je ziet stress letterlijk van mensen afvallen wanneer ze merken dat iemand hen vanuit ervaring begrijpt. Een ervaringsdeskundige kan ook dieper doorvragen.”

Balasz denkt terug aan een gesprek met een medebewoner: “Ze was voor de vijfde keer opgenomen en zei dat ze pas met mij voor het eerst echt open en eerlijk sprak. Omdat ook ik wist hoe het is om zulke gevoelens te hebben en daar elke dag mee op te staan.”

Begeleiding is essentieel

Ervaringsdeskundigen werken altijd náást professionele behandelaars. “Het is geen vervanging, maar kan ondersteunend zijn voor, tijdens of na een ggz-traject,” benadrukt Balasz. Hij volgt inmiddels een opleiding tot ervaringsdeskundige Zorg en Welzijn.

In Miranda’s tijd waren er nog geen formele opleidingen. “Wij gaven iedereen een kans. Soms werkte dat niet. Er is wel een bewustzijn en mogelijkheid tot reflectie op je eigen ervaring nodig om een goede ervaringsdeskundige te zijn.”

Veel potentie

Ook organisaties hebben een taak bij het werken met ervaringsdeskundigen. “Goede begeleiding is essentieel,” stelt Miranda. “Soms komen ervaringsdeskundigen te veel in een pioniersrol terecht. Dat staat haaks op hun eigen kwetsbaarheid. Als dat misgaat, gaat het hele idee vaak overboord. Dat is zonde. Een ervaringsdeskundige brengt iets extra’s, maar heeft ook ondersteuning nodig.”

Balasz benadrukt dat organisaties vooral niet zelf het wiel moeten uitvinden: “Er zijn genoeg plekken waar het goed werkt. Zoek elkaar op – of kom bij ons langs, we delen onze kennis graag!” Miranda voegt toe: “Het is belangrijk om van tevoren goed na te denken wat je van een ervaringsdeskundige verwacht en dat goed te organiseren. Dan zie ik nog ontzettend veel potentie!”