Ervaringskennis als volwaardige kennisbron: zo voorkom je de valkuilen

12 februari 2026, 11:52

Steeds meer maatschappelijke organisaties en gemeenten willen aan de slag met ervaringskennis. Maar in de praktijk liggen daarbij verschillende valkuilen op de loer. Om die te voorkomen deelt kennisinstituut Movisie wat nodig is om ervaringskennis goed te laten landen in organisaties.

“Eén van die valkuilen? We nemen een ervaringsdeskundige aan en dan komt het wel goed. En als dat dan niet zo is, wordt vaak het hele idee overboord gezet. Zonde!” Aan het woord is Marc Mulder, ervaringsdeskundige bij Movisie. Hij ziet hoe de waardering voor ervaringskennis groeit, naast vakkennis en wetenschappelijke kennis. Tegelijkertijd merkt hij dat het niet altijd eenvoudig is om deze kennisbron als gelijkwaardig in te zetten.

In de praktijk is namelijk vaak onduidelijk wat er precies van een ervaringsdeskundige wordt verwacht. Daardoor kan iemand zich verloren voelen binnen een organisatie. Ook ontstaat soms wrijving met collega’s, bijvoorbeeld wanneer rollen en verantwoordelijkheden niet helder zijn afgebakend. Mulder herkent dit uit zijn eigen start als ervaringsdeskundige armoede en schulden bij Movisie. “Het was voor de organisatie helemaal nieuw om hiermee te werken. Dat betekende dat er veel te leren en te ontdekken viel.”

Inzichten delen

Inzet van ervaringsdeskundigen roept vragen op: Hoe weeg je ervaringskennis ten opzichte van praktijkervaring en wetenschappelijke inzichten? Wat betekent de inzet van ervaringsdeskundigen voor bestaande werkwijzen? En wat verwacht je als organisatie eigenlijk precies van een ervaringsdeskundige? “Dit zijn allemaal vragen waar ik samen met collega-ervaringsdeskundigen in de praktijk tegenaan liep,” vertelt Mulder. “Gelukkig was er ruimte om hier samen antwoorden op te vinden.”

Door deze inzichten te delen, hoopt hij drempels voor organisaties te verlagen om met ervaringsdeskundigen te werken. Want dat deze kennisbron veel toevoegt, staat voor hem buiten kijf. “Ervaringsdeskundigen hebben aan den lijve ondervonden hoe beleid kan uitpakken. Dat is altijd leerzaam. Bovendien hebben zij vaak ideeën voor onderzoek waarmee wetenschappers niet alleen een mooie publicatie opleveren, maar ook daadwerkelijk verschil kunnen maken.”

Basiskennis essentieel

Juist daarom is het zonde wanneer de samenwerking met ervaringsdeskundigen niet goed van de grond komt. Volgens Mulder is basiskennis essentieel. “Organisaties moeten weten wat ervaringsdeskundigheid is – maar ook wat het niet is. Het gaat om meer dan iets meegemaakt hebben. Ervaringsdeskundigheid vraagt om reflectie: het vermogen om ervaringen te verbreden en te verdiepen, zodat ook anderen ervan kunnen leren.”

Een laatste cruciale voorwaarde is de bereidheid om het echt anders te doen. “Samenwerken met ervaringsdeskundigen betekent dat je moet loslaten wat je gewend bent. In plaats van zelf de regie te hebben, doe je dat samen met anderen. Mensen die soms kritisch zijn of een heel ander perspectief hebben. Dat kan spannend zijn, maar het hoort erbij als je ervaringskennis serieus wilt inzetten.”